ارائه کننده: نغمه سعیدی
استاد راهنما: دکتر نعمت اله محمودی
استاد راهنمای دوم: دکتر محمد اسماعیل فخارزاده
استاد ناظر داخلی: دکتر نعمت اله محمودی
استاد ناظر خارجی: دکتر حسین اورجی
نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر امیرحسین اسماعیلی تمندگانی
تاریخ: 1403/04/23
ساعت: 13
مکان: سالن اصلی کاخ

 چکیده:
فناوری بایوفلاک (BFT) به عنوان یک روش مقرون به صرفه و سازگار با محیط زیست برای بهبود کیفیت آب و کاهش هزینه ­های غذا در مزارع پرورش آبزیان مورد توجه می­باشد. طبق منابع در دسترس، استفاده از فناوری بایوفلاک برای پرورش آبزیان در اکثر مطالعات به صورت تک‌گونه‌ای در شرایط کنترل شده درون ساختمانی طراحی شده است. این موضوع که در شرایط واقعی و پیچیده استخرهای پرورشی در سامانه پرورش چند گونه‌‌ای، این فناوری چه کارکردی بر عملکرد رشد و فیزیولوژی ماهیان خواهد داشت کمتر مورد توجه محققین قرار گرفته است. بنابراین، در مطالعه حاضر تلاش شد چگونگی تولید فلاک و اثرات این فناوری در سامانه پرورش چند گونه‌‌ای ماهیان گرمابی بر عملکرد رشد و برخی شاخص‌های هماتولوژی، پاسخ ایمنی و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی 4 گونه شامل کپور نقره‌ای (Hypophthalmichthys molitrix)، کپور سرگنده (Hypophthalmichthys nobilis)، کپور علف‌خوار (Ctenopharyngodon Idella) و کپور معمولی (Cyprinus carpio) در شرایط مزرعه مورد ارزیابی قرار گیرد. این آزمایش در2 گروه (1- بایوفلاک با منبع کربن ملاس چغندر و آرد گندم و 2-گروه شاهد (بدون بایوفلاک)) با 3 تکرار به مدت 60 روز انجام شد. بر اساس نتایج به دست آمده تیمار بایوفلاک سبب افزایش معنی­دار وزن نهایی در ماهیان کپور نقره‌ای و معمولی شد (05/0p<). اما، تاثیر معنی­داری روی ماهیان کپور علف‌خوار و سرگنده نداشت (05/0p>). شاخص‌های ایمنی ذاتی هومورال از جمله ایمنوگلوبین کل، میلوپراکسیداز، ACH50، C3 و C4 در هر چهار گونه کپورماهیان در سامانه بایوفلاک نسبت به گروه شاهد بهبود معنی­داری یافت. شاخص لایزوزیم نیز در 3 گونه‌ کپور نقره‌ای، سرگنده و علف‌خوار بطورمعنی­داری افزایش یافت. انفجار تنفسی (شاخص ایمنی ذاتی سلولی) در اکثر گونه­ها (بجز کپور نقره­ای) در تیمار بایوفلاک در مقایسه با تیمار شاهد به طور معنی‌داری کاهش یافته بود. میزان گلبول‌های سفید و قرمز خون در هر چهار گونه مورد مطالعه در سامانه بایوفلاک به ترتیب کاهش و افزایش معنی­ داری نسبت به گروه شاهد نشان داد. طبق نتایج، کاهش تعداد در گلبول‌های سفید بیشتر به دلیل کاهش نوتروفیل­ ها بوده است. شاخص‌های هموگلوبین و هماتوکریت در کپورماهیان پرورش یافته در بایوفلاک افزایش یافته بود که در کپور نقره­ای و معمولی این اختلاف معنادار بود. میزان پروتئین‌های سرم مانند آلبومین، گلوبولین و پروتئین کل افزایش معنی‌داری در سامانه بایوفلاک نسبت به گروه شاهد در هر چهار گونه داشت. آنزیم‌های آمیلاز و لیپاز در هر چهار گونه پرورشی در تیمار بایوفلاک نسبت به گروه شاهد افزایش معنی‌داری داشت. میزان تری­گلیسرید در همه گونه­ ها در تیمار بایوفلاک دارای روند افزایشی بوده اما فقط در گونه فیتوفاگ این اختلاف معنی­دار بود. میزان کلسترول و LDL در بین تیمار بایوفلاک و شاهد اختلاف معنی­داری مشاهده نشد (بجز LDL در فیتوفاگ که کاهش معنی­داری نشان داد).  نتایج غلظت آنزیم‌های کبدی نشان داده است که 2 گونه فیتوفاگ و کپور معمولی بیشتر تحت تاثیر بایوفلاک قرار گفتند. در این 2 گونه، در تیمار بایوفلاک غلظت ALP و LDH بطور معنی داری کاهش و غلظت ALT و AST بطور معنی داری افزایش نشان داده است. میزان شاخص‌های استرس شامل کورتیزول و گلوکز در کپورماهیان در سامانه بایوفلاک نسبت به گروه شاهد دارای کاهش معنی­ داری بود. در گونه­ های کپور نقره­ای و معمولی، هیچ اختلاف معنی ­داری بین گروه تیمار و شاهد در میزان کاتالاز و ظرفیت آنتی اکسیدانی کل مشاهده نشد. در ماهی کپور سرگنده افزایش معنی­ دار کاتالاز و در کپور علف‌خوار کاهش معنی­دار ظرفیت آنتی اکسیدانی کل مشاهده شد. در مجموع مشخص شد که سامانه بایوفلاک برای بهبود شاخص‌های رشد، خونی و ایمنی هر 4 گونه کپورماهی پرورش یافته در سامانه چند گونه­ ای تا حد زیادی اثرگذاری مثبتی دارد.